Chợ phiên Cốc Pài

Cốc Pài là thị trấn nhỏ nằm trong thung lũng xanh thuộc huyện Xín Mần, ở cực tây tỉnh Hà Giang cũ. Nằm cách xa trục đường Loop chính, vì thế phiên chợ Chủ nhật ở đây vẫn gần như không bị ảnh hưởng bởi du lịch vốn đã thay đổi các phiên chợ gần đường chính. Nếu bạn muốn thấy một phiên chợ vùng cao gần như không có du khách, đây là nơi.

Chợ họp sáng Chủ nhật hằng tuần. Người dân các xã quanh vùng đổ về — Mông, Nùng, Tày, Phù Lá và nhiều dân tộc khác — có người đi bộ hàng giờ theo đường mòn, có người chạy xe máy chất đầy bao gạo, bó rau. Mua bán rất thiết thực: gia súc ở một đầu (lợn, gà, đôi khi trâu), rau và thuốc nam trải trên bạt dưới đất, đồ bạc và vải thêu trong các gian hàng có mái, đồ gia dụng và dụng cụ rẻ tiền dọc đường chính. Ở hàng ăn có phở, xôi, và thường là nồi thắng cố.

Điều khiến Cốc Pài khác với chợ Đồng Văn hay Mèo Vạc là không có du khách. Một Chủ nhật bình thường, bạn có thể gặp một hai du khách, hoặc không ai. Chợ diễn ra y hệt như khi bạn không có mặt, và điều đó thay đổi hoàn toàn cảm giác. Không có quầy đồ lưu niệm, không ai tạo dáng chụp ảnh, không có loa đoàn tour. Chỉ là một phiên chợ.

Thị trấn nhỏ và không có nhiều gì ngoài chợ, nhưng cung đường đến đây — qua các sườn ruộng bậc thang Hoàng Su Phì rồi quẹo tây theo đường hẹp qua thung lũng và đèo — là một trong những cung đẹp nhất tỉnh. Phần lớn khách kết hợp Cốc Pài với chuyến đi ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, nghỉ trong vùng tối thứ Bảy rồi chạy xe sớm sáng Chủ nhật ra chợ.

Như mọi phiên chợ vùng cao, hãy đi sớm — khoảng 6:30 hay 7 giờ đã bắt đầu mua bán, cuối buổi sáng thì vãn. Mua gì đó trước khi chụp ảnh ai. Bát phở, túi quýt, miếng vải nhỏ. Đó không phải giao dịch, mà là cách hiện diện ở nơi đó thay vì chỉ đứng nhìn.

Đường đến Cốc Pài mất thời gian. Từ thành phố Hà Giang đi khoảng bốn giờ, từ Hoàng Su Phì khoảng hai giờ. Đường phần lớn tốt nhưng hẹp và quanh co. Dự trù nhiều thời gian và không nên đến khi trời tối.